2017 bijna ten einde
Nog enkele handelsdagen en dan is het jaar 2017 alweer voorbij. Ik acht de kans nog steeds groot dat de aandelenmarkten bezig zijn met een topvormingsproces dat uitmondt in de start van een forsere correctie.
Als eerste wil ik van de gelegenheid gebruik maken om u fijne feestdagen te wensen en een gezond en goed 2018. Dit is de laatste analyse van dit jaar en begin volgend jaar zal de eerstvolgende analyse weer worden gepubliceerd. In het jaar 2017 hebben we een zeer krachtige aandelenmarkt gezien. Vooral de Amerikaanse indices wisten hun all-time highs steeds verder op te hogen. Ook was 2017 het jaar van euforie en het uitblijven van ‘echte’ correcties. In de AEX hebben we alleen in de zomermaanden tijdens een klassiek topvormingsproces een tweetal kleine correcties gezien van respectievelijk 6% en 5%. De recente terugval vanaf de verhoogde jaartop begin november zorgde tot op heden voor een mini-correctie van slechts 4%. Het klassieke topvormingsproces kreeg in de zomermaanden echter geen vervolg en werd in september opwaarts afgerond. Ook dit was een duidelijk teken van euforie in de markt. Dit zien we verder ook aan de 2 krachtige opwaartse etappes zonder noemenswaardige tegenreacties. De eerste startte een jaar geleden bij 445,65 en zorgde voor een stijging van ruim 90 punten tot de mei-top van 537,80. De 2e startte bij de augustusbodem van 506 en zorgde voor een beweging van ruim 50 punten tot de recente dubbele top in november bij 557,40. Hiermee werd uiteindelijk ook mijn doel voor 2017 bijna bereikt, de 564 puntengrens. Ik had echter de weg naar dit doel anders ingeschat, meerdere correctieve bewegingen voordat de 564 op de borden zou komen. De krachtige opgaande bewegingen kan er echter wel voor zorgen dat de verwachte correctie forser zal uitpakken.
![| De AandeelHouder](https://www.deaandeelhouder.nl/wp-content/uploads/2017/12/bas-22-dec-1024x507.jpg)
Hoe zal 2018 gaan verlopen?
Door het uitblijven van meerdere en forse correcties is 2017 ook het jaar geworden van euforie naar mijn mening. In veel indices zagen we steeds verdere versteilingen ontstaan. Ook was er een enorme groei van het aantal nieuwe beleggers in de markt. Verder zagen we de algemene opinie steeds positiever worden en worden nog steeds de koersdoelen aanzienlijk verhoogd. Het risico van een correctie lijkt daardoor volgens velen laag en beperkte terugvallen worden gezien als ‘flinke’ correcties in de markt en nieuwe instapgelegenheden. Als ik kijk naar de vooruitzichten van veel marktpartijen zou 2018 een vervolg moeten worden van 2017 met aanzienlijk hogere doelen en het uitblijven van forsere correcties. Ik zie dit echter anders en aan alles komt een einde, ook aan een lange periode van euforie. De volatiliteit staat nog steeds op zeer lage niveaus en ook daar lijkt een uitbodeming in zicht, een stijgende volatiliteit is een forse risicofactor voor de aandelenmarkten. In mijn visie voor 2018 schreef ik al over de forse opwaartse kansen voor de 10-jaars rente (koersdoelen boven de 1%) en de opwaartse trend in de eurodollar (koersdoel bij 1,27). Deze intermarktindicatoren kunnen een aanzienlijke invloed hebben op de aandelenmarkten in 2018. Ondanks dat de langere stijgende trends in de aandelenmarkten intact zijn, zullen forsere correcties de trendmatigheid bepalen. Ik acht de kans op minimaal 1 forsere correctie (ruim 10%) groot, en mogelijk al in het 1e kwartaal van 2018.
Wanneer breekt de belangrijke sinds februari 2016 stijgende bodemlijn?
Begin november werd een dubbele top gevormd bij 557,40. Hiermee werd de 564 bijna getest. Bij deze belangrijke weerstand is de dubbele top van 2007 te vinden. Dit was destijds het startpunt van een forse en langdurige bearmarkt die de AEX tot onder de 200-punten terugbracht begin 2009. Ik gaf eerder al aan dat deze weerstand voor een forsere tegenreactie zou kunnen zorgen. Eens structureel slot boven de 557,40 en de 564 opent de volgende opwaartse fase richting de 590 en 610. Zolang de langetermijntrend intact blijft, zijn dit de volgende doelen in het stijgende langetermijnbeeld. Ik acht echter de kans groot dat eerst een forsere correctie kan plaatsvinden voordat de AEX hierboven weet te breken. We zagen bij de vorming van de dubbele top begin november al meerdere toppatronen ontstaan. Op de daggrafiek een shooting star en een bearish engulfing. Ook op de weekgrafiek werd een bearish engulfing gevormd en op de maandgrafiek een dark cloud cover. Om een trendomkeer in het middellangetermijnbeeld te bewerkstellingen is echter een doorbraak van de sinds februari 2016 stijgende bodemlijn noodzakelijk. Deze is momenteel te vinden bij 542 en loopt maandelijks ongeveer 7 punten op. Deze bodemlijn startte bij de 378 van bijna 2 jaar geleden en werd al veelvuldig getest, ook in de zomermaanden van dit jaar.
Donkere wolken in het kortetermijnbeeld
Begin deze week werd een intraday-top geplaatst bij 555,10. Ook werd toen een dark cloud cover gevormd. Hierdoor lijkt er een meervoudige toppenzone te zijn ontstaan in het kortetermijnbeeld. Twee dagen geleden werd daarna de stijgende zeerkortetermijnbodemlijn (sinds de novemberbodem) neerwaarts gebroken. Deze werd gisteren teruggetest bij 549,70. Verder werd gisteren ook de 1e opwaartse gap (tot de 444,70) gesloten. Hiermee lijkt de neerwaartse druk in de komende week naar de sinds februari 2016 stijgende bodemlijn bij 542 weer te kunnen worden opgevoerd. Zolang de AEX hierboven blijft, blijft er sprake van consolidatie en mag een hertest van de 557,40 en zelfs de 564 niet worden uitgesloten. Ik acht de kans echter reeel dat net voor of net na de jaarwisseling deze stijgende bodemlijn neerwaarts wordt gebroken. Hieronder ligt verder nog de oude bekende 537,80-top en de bodemzone van november bij 534,60 – 535,30. Daaronder treedt de definitieve bevestiging op van een correctieve beweging in het middellangetermijnbeeld en kan een neerwaartse versnelling optreden.
korte termijn | lange termijn | steunniveaus | weerstandniveaus |
Short | Long | 546 / 542 / 537,80 / 535,30 | 550,30 / 555,10 / 557,40 / 558,70 |